• 4. Oncologie

    “Binnen de omstandigheden proberen we het zo prettig mogelijk te regelen voor de patiënt”.

    Interview met Renate Brinks,
    bedrijfskundig manager Oncologisch Centrum

    Het is één van de speerpunten van MST: oncologie. Mensen die worden geconfronteerd met de ziekte kanker hebben specifieke problemen die een andere impact hebben op patiënten en hun omgeving dan veel andere aandoeningen. Patiënten met kanker komen tijdens hun behandelingstraject vaak meerdere afdelingen en artsen in het ziekenhuis tegen. Renate Brinks is manager van het Oncologisch Centrum, een multidisciplinair virtueel centrum waar alle zorg voor de oncologische patiënt in samenwerking met verschillende specialismen optimaal wordt georganiseerd. “De oncologiepatiënt gaat veelal ‘dwars door de organisatie’: de specialist, radiologisch onderzoek, chirurgie, internist… en komt daardoor meerdere artsen tegen. Binnen de omstandigheden proberen we het zo prettig mogelijk te regelen voor onze patiënten. Zo min mogelijk slapeloze nachten, is het motto. Dat doen we onder meer door optimale informatievoorziening en een goede communicatie met andere zorgverleners, zoals huisartsen. En bijvoorbeeld door het aanstellen van casemanagers; dit zijn gespecialiseerde verpleegkundigen die een patiënt van de eerste tot de laatste dag begeleiden. Op dit moment heeft 80% van alle oncologiepatiënten een eigen casemanager, voor het eind van het jaar moet dat voor iedere patiënt met kanker het geval zijn.”


    Casemanagers
    Casemanager, het is geen functie op zich. In bijna alle gevallen gaat het om oncologieverpleegkundigen die van nature al een enorme betrokkenheid hebben en nu op alle werkdagen beschikbaar zijn voor de patiënten. “Medewerkers die tot het gaatje gaan en dat altijd al deden, verpleegkundigen met een enorme drive, stuk voor stuk toppers. Zij hebben als casemanager meer uren gekregen voor het begeleiden van patiënten, naast hun dagelijkse functie en werkzaamheden. Binnen de oncologie werken we nu met 15 casemanagers, voor alle belangrijke kankersoorten is iemand beschikbaar. Op termijn is het de bedoeling deze functie een bredere inzet te geven binnen MST.” De begeleiding door de casemanager kan ver gaan. Van het geven van mentale ondersteuning tot aanwezig zijn bij belangrijke afspraken in het ziekenhuis– als er geen naasten zijn – en uiteraard praktische zaken als hulp bieden bij het regelen van een pruik. Betrokkenheid moet er echter niet alleen zijn vanuit de casemanagers. “Dat medewerkers op een afdeling Oncologie empatisch vermogen hebben, is eigenlijk een vanzelfsprekendheid. Maar het gaat verder dan dat. Iedere medewerker moet zich kunnen verplaatsen in de patiënt. Niet alleen de verpleging aan het bed, ook de patiëntenvervoerder, de medewerker ICT, de secretaresse, etcetera.”
    {Lees ook het interview met Sandra Joosten over haar rol als casemanager.}

    “Iedereen moet zich in de patiënt kunnen verplaatsen. Niet alleen de verpleging, ook bijvoorbeeld de patiëntenvervoer of ICT’er”

    De patiënt als partner
    De stem van de patiënt zal in het nieuwe ziekenhuis, meer nog dan nu het geval is, gehoord worden. “We willen toe naar meer zelfmanagement voor patiënten. De patiënt van tegenwoordig is mondig, wil meer regie over zijn eigen proces en wordt echt een partner in het traject.” Het is één van de doelstellingen van het Oncologisch Centrum. Door de ogen van patiënten kijken en waar nodig de zorg verder verbeteren. “We doen het nu al. Aan het einde van de dag letterlijk vragen: Hoe vond u het vandaag? We hebben regelmatig overleg met patiëntenverenigingen en we voeren zogenoemde spiegelgesprekken, waarbij we patiënten uitnodigen over een bepaald onderwerp te komen praten, hun ervaringen te delen. We laten ons dan letterlijk een spiegel voorhouden. Vaak werkt het beter iets te horen van een patiënt dan dat je ergens door je leidinggevende op aangesproken wordt. Zo’n boodschap komt veel meer binnen.”
    {Lees ook het interview met Kees Jan Mulder over zijn tijd in het ziekenhuis.}

    Seniorfriendly
    Speciale aandacht is er binnen MST voor de oudere, meer kwetsbare patiënt. Seniorfriendly wordt het wel genoemd. “Het gaat dan om een categorie patiënten, waar er in deze regio ten opzichte van andere delen van het land meer van zijn, op wie we extra moeten en willen letten. Een groep patiënten die als gevolg van ziekte fysiek en mentaal snel achteruit kan gaan en waar je snel op moet anticiperen om grotere achteruitgang te voorkomen. Tevens hebben deze patiënten naast kanker ook andere aandoeningen. Een ’standaard’ behandeling of ingreep is dan vaak niet mogelijk. Dit betekent zorg op maat, afgestemd op wat de patiënt nodig heeft en aankan. Hierin is ook een belangrijke taak weggelegd voor de casemanager en de (oncologisch) medisch specialist.”
    {Lees ook het interview met Bertus Willink over zijn ervaringen met een persoonlijk casemanager.}

    Nazorgcentrum
    “Emotie is één van de belangrijkste aspecten in een ziekenhuis. Tegelijkertijd is het als ziekenhuis soms lastig hier op een goede manier invulling aan te geven. Natuurlijk is er betrokkenheid en doen we ons uiterste best optimale zorg te bieden. Maar de combinatie lichaam en geest, dat is een lastige. In het nieuwe ziekenhuis krijgen we vanaf 2017 een speciaal nazorgcentrum. Eigenlijk dekt de naam de lading niet, want het gaat niet alleen om zorg na behandeling, maar juist ook om tussentijdse extra zorg. Een plek met een huiselijke uitstraling waar we kankerpatiënten en hun naasten de gelegenheid geven zich even terug te trekken, informatie te vinden, lotgenoten te spreken. Met speciale behandelingen die niet altijd vergoed worden, maar waar patiënten wel behoefte aan hebben, zoals advies over uiterlijke verzorging, meditatie, massages en kookworkshops. Eigenlijk alles, van financiën tot yoga. Een plek waar niets moet, maar alles mag en waar we gelegenheid bieden voor allerlei zaken rondom de zorg, die voor een patiënt juíst heel belangrijk zijn. Dat we daar als arts of verpleegkundige niet altijd aan toekomen, is zeker geen onwil, maar vaak gebrek aan tijd. Door deze faciliteit dichtbij te bieden, kunnen we dat stukje zorg toch aanbieden.”

    “Het nazorgcentrum biedt ruimte voor emoties, één van de belangrijkste aspecten in een ziekenhuis”

    Regiospecialist
    Op diverse gebieden, zoals hemato-oncologie (o.a. leukemie), mag MST zichzelf dé specialist in de regio noemen. Hetzelfde geldt voor het HPB-centrum, waar lever-, alvleesklier- en galblaaskanker behandeld wordt en waarbij MST een bovenregionale functie heeft. In geval van het laatste, zijn dat behandelingen waar MST, na het AMC, de nummer twee van Nederland is als het gaat om aantallen operaties. “Wat ook belangrijk is in deze regio, is dat we radiotherapie hebben, een heel innovatieve afdeling binnen ons ziekenhuis. Ook op het gebied van de gynaecologische oncologie en hoofd-halsoncologie heeft MST een unieke regionale rol. We bieden kortom de beste behandelingen, niet alleen voor patiënten van MST, maar voor de hele regio. De patiënt hoeft dus niet naar een academisch ziekenhuis, maar ontvangt optimale zorg in het ‘eigen’ Oosten van het land.”

    Samenwerking
    Het bieden van een uitgebreid palet aan oncologische zorg gaat niet zonder samenwerking met andere ziekenhuizen. MST kent een flink aantal samenwerkingsverbanden, zowel regionaal als landelijk. In 2014 kreeg de informele, regionale oncologische samenwerking een formeel vervolg in het Regionaal Oncologisch Centrum Twente Achterhoek (ROCTA). Binnen het ROCTA wordt door MST samengewerkt met de Ziekenhuisgroep Twente (ZGT) en het streekziekenhuis Koningin Beatrix uit Winterswijk (SKB). Het doel van deze samenwerking is de oncologische zorg in de regio te behouden. Eén van de resultaten is de vorming van regionale tumorwerkgroepen, die ervoor zorgen dat het zorgproces voor de patiënt overal gelijk is. “Standaardisatie van processen, het opstellen van zorgpaden en informatiemappen voor de patiënt. We leggen letterlijk vast hoe een patiënt door de organisatie heen loopt, om te zorgen dat dit overal hetzelfde gebeurt.” Als uiting van de inhoudelijke samenwerking hanteren de regioziekenhuizen het motto ‘Het Oncologisch Centrum, de juiste zorg dichtbij’.

    Behandelteams
    Behalve op regionaal niveau wordt ook binnen MST gewerkt met multidisciplinaire behandelteams die met elkaar verantwoording dragen voor de inhoudelijke ontwikkeling van het oncologisch zorgprogramma. Betrokken specialismen en medewerkers delen hun kennis en ervaring, zodat de patiënt verzekerd is van optimale zorg. “Waar nodig wordt ook expertise van extern aangetrokken. Er zijn samenwerkingen met verschillende academische ziekenhuizen, maar ook bijvoorbeeld met het Prinses Máxima ziekenhuis voor kinderoncologie en het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis. Zij schuiven standaard bij ons multidisciplinair overleg aan bij de bespreking van behandelingen voor borst-en darmkankerpatiënten. Daarnaast is MST een Santeon-ziekenhuis en nemen wij deel aan projecten om de oncologische zorg te verbeteren.”

    Santeon-keurmerk
    Santeon is een groep van zes ziekenhuizen in Nederland met als doel het uitwisselen van ‘best practices’ en het ontwikkelen van een Santeon keurmerk, dat garant staat voor kwalitatief hoogstaande (oncologische) zorg. Ook worden in Santeonverband uitkomstindicatoren ontwikkeld voor specifieke tumorsoorten, de zogenoemde ‘big four’: long-, prostaat-, darm- en borstkanker. “Er worden indicatoren bepaald die zowel voor de patiënt als ook voor de arts een belangrijke maat zijn om kwaliteit te beoordelen. Bijvoorbeeld: Hoe vaak komt de ziekte terug? Hoe voorkomen we incontinentie na behandeling van prostaatkanker? Uitkomsten op dat gebied zijn voor patiënten vanzelfsprekend van groot belang. Meest onderscheidende aspect hierin is dat alle Santeon-ziekenhuizen volledige openheid geven. Die kennisdeling is voor patiënten en zorgverzekeraars natuurlijk van wezenlijk belang. ”

    Vernieuwing
    Zonder vernieuwing geen verbetering. Innovaties zijn, wanneer je zoals MST een belangrijke speler op oncologisch gebied wilt zijn en blijven, van groot belang. Er is dan ook veel aandacht voor technologische ontwikkelingen, studies en onderzoek binnen de organisatie. Net als bij de samenwerkingsverbanden, met één uiteindelijk doel: een zo optimaal mogelijke zorg voor de patiënt bieden. Het nieuwe ziekenhuis biedt in dat opzicht ook voor oncologie volop kansen. Een groot aantal oncologische poliklinieken bevinden zich op de nieuwe locatie dicht bij elkaar, waardoor integrale spreekuurplanning eenvoudiger wordt. “Verschillende artsen werken samen op dezelfde afdeling, intercollegiale consultatie wordt daardoor makkelijker. Maar bovenal is het voor de patiënt veel prettiger. Die moet nu af en toe echt meters maken van het ene naar het andere deel van het ziekenhuis. Straks zit alles vlak bij elkaar en heeft bovendien elke patiënt met de eigen casemanager een vast aanspreekpunt. In alle opzichten betekent het nieuwe ziekenhuis een duidelijke verbetering.”
    {Lees ook het interview met Djura Piersma over onderzoek en samenwerking.} {Bekijk hier de aflevering van TV Enschede FM over ons Oncologisch Centrum}

Skills